එළිය හඳුනන රෑ කුරුල්ලෙක් උදෑසනකට අඬගසයි,...
Showing posts with label මියුරුය සත්සර. Show all posts
Showing posts with label මියුරුය සත්සර. Show all posts

Friday, 3 January 2014

෴ ප්‍රදීප්ගේ සිතාරය සහ කේමදාස සංගීතය ෴





                        The Ravi Shankar of Sri Lanka

ලොව මෙතෙක් බිහිවී ඇති අනර්ඝතම සංගීත සම්ප්‍රදායන් අතර උත්තර භාරතීය රාගධාරී සංගීතයට හිමිවන්නේ ප්‍රමුඛ ස්ථානයකි. ගායනයේදී හෝ වාදනයේදී රාගධාරී සංගීතයේ සියළු රස භාවයන් එලෙසින්ම විඳගැනිමට හැකි එකම සංගිත භාණ්ඩයද  සිතාරයයි. එ‍් නිසා හින්දුස්ථානි සංගීතයේ දී සිතාරයට හිමිවන්නේ වෙසෙස් තැනකි. ඒ නිසාම  සිතාරය උත්තර භාරතීය සංගීතයේ භාවිතා වන සංගීත භාණ්ඩ අතර  උත්තම ගණයෙහි  ලා සැළකෙන සංගිත භාණ්ඩයකි.

ඒ නිසා මේ ලැබූ නව වසරේ මුලින්ම  අස්වැන්නෙන් අග්‍රගණ්‍ය සංගීතවේදී ප්‍රදීප් රත්නායකයන්  සහ ඔහුගේ සිතාරය පිළිබඳ කතා කරන්න කල්පනා කළා. ඒ ප්‍රදීප්ගේ මිහිරිම සිතාර් වාදන කීපයක් සමගයි. ලංකාවෙ රසිකයන් සංගීතය විදියට හඳුනාගෙන අහන්න පුරුදුවෙලා තියෙන්නේ ගීතය. මේ ගීත කලාව නිසා ගීතය අහන්න පුරුදු වුණ රසිකයන්ට සංගීතය යනු ගීතය පමණක්ම නොවන බව වටහා දීමක් සිදුවන්නෙ නෑ. ඊටත් වඩා උසස් සංගීත රසාතලයක රසිකයන් සහ ඔවුන්ගේ රසිකත්වය වඩා හිඳුවන්නට නම් මෙවන් වාද්‍ය ශිල්පීන්ගේ වාද්‍ය ශිල්ප ක්‍රම පිළිබඳ නිසි විචාරාත්මක කතාබහක් ගොඩ නැගෙන්නෙත් නෑ.

සංගීතය විඳින රසිකයන්ට සිය ආත්මය තුළින්ම උපදවාගත් රස වින්දන තුළින්  සිතාරය වැනි උත්තම ගණයේ ලා සැලකෙන සංගීත භාණ්ඩයකින් මතුවන ගැඹුරු සංගීතය හදවතට වඩාත් සමීප කොට සිය ආධ්‍යාත්මය තුළ රඳවාගෙන විඳගන්නට අපහසුත් නැහැ. එවන් අග්‍රගණ්‍ය සංගීතවේදියෙක් වගේම වාද්‍ය ශිල්පියකු තමයි ප්‍රදීප් රත්නායක. 

සිතාරය ගැන ලංකාවෙ සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ කතාබහ කරද්දි මුලින්ම කියවෙන නම තමයි ප්‍රදීප් රත්නායක කියන්නෙ. ඔහු ලංකාවෙ සංගීත ක්ෂේත්‍රයේ පමණක් නොවෙයි  ජාත්‍යන්තර සංගිත තලයේ ද රසික සම්භාවනාවට පාත්‍ර වූ සංගීත වේදියෙක්. වර්තමානයේ ශ්‍රී ජයවර්ධන පුර විශ්ව විද්‍යාලයේ භාෂා සහ සංස්කෘතික අධ්‍යනාංශයේ ආචාර්යවරයකු ලෙස කටයුතු කරන ප්‍රදීප් සිතාර් වාදනය  පිළිබඳ විවිධාකාරයෙන් පර්යේෂණ රැසක් කර මහාර්ඝ ප්‍රතිඵල ලබා ඇති,  ඒ පිළිබඳ හසල දැනුමක් සහ මනා නිපුණත්වයක් ඇති සංගීත වේදියෙකි. 

ප්‍රදීප්ගේ ප්‍රදීපාංජලී සිතාර් වාද්‍ය ප්‍රසංගය අවස්ථා කීපයකදිම ලංකාවෙ රසිකයන්ට විඳ ගැනීමට අවස්ථාවක් උදා වුණා. ඒ මීට වසර ගණනකට පෙර ය. ඒත් ඔහුගේ සජීවි වාදන ප්‍රසංග වැඩි වශයෙන් විඳගන්නට අවස්ථාව උදා කරගෙන ඇත්තේ විදේශිය සංගීත රසිකයන්ය. ඒ ලංකාවේ පැවැත්වූ සිතාර් වාද්‍ය ප්‍රසංග ගණනට වඩා වැඩි වාර ගණනක් විදේශයන්හිදී ප්‍රදීප් ඉදිරිපත් කර ඇති නිසා ය. ප්‍රදීප් සිය රසිකයන්ට විවිධ අවස්ථාවන්හි දී වරින්වර සිය නිර්මාණ ඇතුළත්  සංගීත ඇල්බම් පහක් මේ වන විට එළිදක්වා ඇත. සිතාර් ගී රාව, විශ්ව, සිතිජය, ළඳුනේ සහ තවත් එක් ශාස්ත්‍රීය වාදන සංගත තැටියකි. 

පෙර අපර දෙදිග සංගිතයේ  සරල සෞන්දර්ය ආස්වාදය කරගනිමින් ඒ සංගීතයේ ඇති ගැඹුර සොයාගෙන ලාංකේය සංගිත රසිකයන්ට හඳුන්වා දෙන්නට ගත් උත්සාහයන් අතර ප්‍රදීප්ගේ  මේ නිර්මාණ ය කළ ඒ සංගත තැටි ගණන ප්‍රමාණවත් ය. මේ සිවු වැදෑරුම් නිර්මාණ අතරින් එක් නිර්මාණ එකතුවක් තුළින්  ප්‍රදීප් සිය සිතාරය ඔස්සේ  කේමදාස සම්ප්‍රදාය හඳූනා ගැනීමටත්  ඔහුගේ සංගීතයේ හතර මායිම සිතාරයේ තත් අතර රඳවා ගැනිමටත් දැරූ උත්සාහයේ අවියෝජනිය සම්බන්ධය හඳුනාගැනීමට ලංකාවේ රසංගීත රසිකයන්ට අවස්ථාව උදාකර දී ඇත.
කේමදාසයන් කිසිඳු ගුරු කුළයක සිරවු සංගීත කරුවෙක් නොවේ. සරල ගීතයත් චිත්‍රපට ගීතයත් අරබයා කේමදාසයන් භාවිතා කළේ බටහිරට බෙහෙවින්ම සමීප සංගීතආකෘතීන් සහ  සම්බන්ධතා ය. කේමදාස අතින් නිර්මාණය වූ  ගීතවල වචන හෝ එහි සාහිත්‍යමය ගුණය පිළිබඳ හඹා නොගොස් පදමාලාව ඉල්ලා සිටින සංගීතයට වඩා නිර්මාණාත්මකව බිහිවූ සංගීත  සම්ප්‍රදායක් ගීතයට ලබාදුන්නේ ය. ප්‍රදීප් සිය සිතාරයට හසු කරගන්නේ කේමදාසයන් මැවූ මනෝරම්‍ය ගීත මාලාවේ සිරකොට තිබූ  ඒ වචන රහිත උත්තර භාරතීය රාගධාරී සම්ප්‍රදායේ සියුම් හැඩතල ය. ප්‍රදීප් සිය සිතාරයෙන් ඒවා විටෙක දේශීය ජන සම්ප්‍රදායට අනුගත වෙමින්ද තවත් විටක ජෑස් වැනි සංගීත ක්‍රමයක් තුළට එබී බලමින් ලාංකේය සංගිත ක්‍රම ජෑස් වැනි සංගීත ක්‍රමයකයට අනුගත කර ගැනිමට උත්සාහ කරමින්ද මේ නිර්මාණ සමුච්ඡය නිමවා ඇත. එසේ ප්‍රදීප් සිය  සිතාරය ඔස්සේ කේමදාසයන් සිය සංගීත භාවිතයේයේදී ගීතයට යොදාගත් පෙරදිග සංගීතයේ හැඩතල මෙන්ම ජෑස් සංගිතයේ හැඩතලද වචන රහිත රසාතලයකට ගෙනෙන්නේ ය. ඒ නිසා මේ ගීතය ප්‍රසීප්ගේ සිතාරයෙන් නින්නාද වන හැටි බලන්න.

දේදුන්නෙන් එන සමනලුනේ
ගම්මැද්දේ පොඩි කුරුල්ලනේ
රෑන් රෑන් ඇවිදිල්ලා
අපේ ළඟින් ඉඳහල්ලා

දවසක්දා බෝ මලුවේ
හමු වූ දා කදි අපි දෙන්නා
පහනක් දල්වා එකම සිතින්
පැතූ පැතුම් තෙපි නෑ දන්නේ

බවෙන් බවය පෙර ආවාසේ
බවෙන් බවය මතු සංසාරේ
නිවන් දක්නා ජාති දක්වා
එකට බැඳී ඉන්නයි පැතුවේ

ආදරේ සුවඳ ලෙනේ
තනිවී උන්නා අ‍පි දෙන්නා
කාංසියක් හෙම නෑ දැනුණේ
පෙති දිලුනා වන මල් තොරණේ

අප පය පාමුල සතුටු ග‍ඟේ
තාමත් ආදර රැළිති නැගේ
කියව් කුරුල්ලනි මලින් මලට පැන
අපේ අහිංසක කතන්දරේ

ගී පද මාලාව: ආචාර්ය අජන්තා රණසිංහ
සංගීතය      : ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස
ගැයුම: සංගීත් නිපුන් මහාචාර්ය සනත් නන්දසිරි සහ
           ලතා වල්පොල
චිත්‍රපටය: ටී අර්ජුනගේ වසන්තයේ දවසක්
ප්‍රදීප්ගේ සිතාර් අනුවාදනය මෙතනින් අහන්න

                   

 සිතාරය වැනි පෙරදිග සංගිත භාණ්ඩයකින් මතුවන නාදය උත්තර භාරතීය නාද සංකලනයකට පමණක් සිමා නොවී බටහිර සංගීතයේ ජෑස් වැනි සංගීත ක්‍රමයක ශිල්ප ක්‍රම  සොයන බවක් දැනෙන්නේ දේදුන්නෙන් එන සමනලුනේ වැනි ගීයකින් නැගෙන වචන රහිත නාද මාලාව මගින් ලබා දෙන උත්තේජනයේ අපූර්වත්වය හිතට දැනෙන විට ය.

ලංකාවේ කලාකරුවන් බොහෝ දෙනකුට රබීන්ද්‍රනාත් තාගෝර් ආරම්භ කළ ශාන්ති නිකේතනය නම් වූ භාරතීය කලා විශ්ව විද්‍යාලය නුපුරුදු තැනක් නොවේ. සුනිල් ශාන්ත (සිතාරය) , අනන්ද සමරකෝන් (එස්රාජ්), අමදේවයන් (වයලීනය) ප්‍රගුණ  කළේ ශාන්ති නිකේතනයෙනි.  ආනන්ද සමරකෝන් සූරීන් ස්වතන්ත්‍ර ගී තනු නිර්මාණය ගැන කල්පනා කළේ  ශාන්ති නිකේතනයේ ශිල්ප හදාරද්දී ම ය. පසුකාලයේ එදිරරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, ගරු මර්සිලීන් ජයකොඩි පියතුමා වැනි කලාකරුවන්   ද තෝරාගත්තේ භාරතීය ශාන්ති නිකේතනයේ ලද ආභාෂයන් ය. එහෙත් ඩබ්ලිව්. ඩී. මකුලොලුව සහ සී ද එස් කුලතිලකයන්  ශාන්ති නිකේතයේ ශිල්ප හදාරා ඒ ඔස්සේ අපේ ජන සංගීතය ඉහල තලයකට ඔසවා තැබිමට මහා වෙහෙසක් ගත් සංගීත වේදීහු ය. ප්‍රදීප් රත්නායක ද ශාන්ති නිකේතනයේ සංගීතය ප්‍රගුණ කළ සිසුවෙකි. ඔහු ශාන්ති නිකේතනයේ දී ලද  ආභාෂය සහ දැනුම සුළං කුරුල්ලෝ  ගීයට කදිම නිදසුනකි. කේමදාසයන්ගේ ගීතය සහ සංගීතයේ අතර මැද වාද්‍ය සංගීත ඛණ්ඩ වලට ප්‍රදීප්ගේ උත්තර භාරතීය රාගධාරී සංගීතය මුසුවන හැටිත් කේමදාසයන්ගේ සංගීත  සම්භාෂණය ප්‍රදීප් හකුළුවා ගන්නා හැටිත් විස්මයක් නොවන්නේද?

සුළං කුරුල්ලෝ හිමින් ඉගිල්ලී
මල් සුවඳකි අරගෙන එන්නේ
ආදර උයනේ දොරටුව ඇරගෙන
ඔච්චම් කරමින්  පියඹන්නේ

සිහින පොතේ පිටුවක් පෙරලේ අද
මොනවද එහි ලියැවී ඇත්තේ
ආදරේ.... ආදරේ....
සුළං කුරුල්ලෝ...

මතක ලොවේ දොර අගුළු හැරේ අද
මොනවද එහි සිරවී ඇත්තේ
ආදරේ.... ආදරේ.......
සුළං කුරුල්ලෝ

ඈත එපිට ඇති සිහින විමානෙට
මේ පොඩි ඔරුවේ පාවෙන්නේ
ආදරේ.... ආදරේ.......
සුළං කුරුල්ලෝ


ගී පද මාලාව: ධර්මසිරි ගමගේ
සංගීතය      : ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස
ගැයුම: හරූන් කුමාර් ලන්ත්‍රා සහ ඇන්ජලීන් ගුණතිලක
චිත්‍රපටය: කේ.ඒ.ඩබ්ලිව්. පොර්රාගේ  “සැනසුම කොතැනද”
ප්‍රදීප්ගේ සිතාර් අනුවාදනය මෙතනින් අහන්න

                   

ගීතයක වචනවල ඇති සාහිත්‍යමය රසය වචන රහිතව සංගීත භාණ්ඩයකින් මතු කර ගැනිම ලේසි පාහසු කටයුත්තක් නොවේ. ඊට සංගීතය පිළිබඳ දැනුමද, භාෂාව සහ සාහිත්‍ය පිළිබඳ දැනුමද තිබිය යුතු ය. ඒ දෙකම එකවිට සිතාරය වැනි උත්තම ගණයේ සංගිත භාණ්ඩයකින් මතු කරගැනිමට යමෙක් සමත් වන්නේ නම් ඔහුද උත්තම ගණයේ ලා සැලකිය හැකි සංගීත වේදියෙකු විය යුතුය. ප්‍රදීප් රත්නායක අපේ රටට හිමි වූ එවන් දුර්ලභ ගණයේ සංගීත වේදියෙකි.

උත්තර භාරතීය රාගධාරී සංගීතයේ සිතාරය වයන ක්‍රම අතර විවිධ ගුරුකුල තිබේ. එයින් ප්‍රධාන ගුරුකුල දෙකකි.ඉමඩට්කානි ගුරුකුලය සහ මයිහාර් ගුරු කුලයයි. ගුරු කුලයක් යනු සරසවියක මෙන් විවිධ ඇදුරන් අභිමුවෙහි ශිල්ප ප්‍රගුණ කිරීමක් නොවේ. එය එකම ගුරුවරයෙකු යටතේ ලබන ප්‍රායෝගික පුහුණුවකි. ප්‍රදීප් රත්නායක මෙහිදී  අනුගමනය කරන්නේ “මයිහාර්” ගුරු කුලයයි. මයිහාර් ගුරුකුලයේ  නිර්මාතෘවරයා වන්නේ උස්තාද් අලව්දීන් ඛාන් ය. ඔහු මහා සංගීතවේදී රවි ශංකර්ගේද ගුරුවරයා ය. උස්තාද් අලව්දීන් ඛාන්ගේ අවසන් සිසුවා වූ ඉන්ද්‍රනීල් භට්ටාචාර් ප්‍රදීප් ගේ ගුරුවරයා විය.

එසේ වුවත් ප්‍රදීප්ට ශාන්ති නිකේතනයේදී සංගීතය හැදෑරීමට පළමුව ලංකාවේ දී සිතාරය ප්‍රගුණ කරන්නට හමුවන ගුරුවරයා ඉමඩට්කානි ගුරුකුලයට අයිති ඒ ගුරුකුලයේ සිතාර් වාදකයෙකි.  ඒත් ප්‍රදීප්ගේ සිතාර් වැයීම සිදුවන්නේ මයිහාර් ගුරුකුලයට අනුව බව හඳුනාගැනීමෙන් අනතුරුව ප්‍රදීප්  නැඹුරුව සිටින සංගීත ගුරුකුලය ඔස්සේම සංගිතය ප්‍රගුණ කරන්නට ප්‍රදීප්ට නිදහස ලබාදී තිබිණ.

එසේ සිතාරය පිලිබඳ දීර්ඝ කාලීන අත්දැකීම් ලබන ප්‍රදීප්ගේ සිතාරය මේ මතු කරන්නේ තත් අතර සිරවුණ ස්වර රටා පමණක් නොවේ. ඔහුගේ භාෂාව සහ සාහිත්‍ය පිළිබඳ දැනුම ය. මයිහාර් ගුරුකුලයේ ශිල්ප ක්‍රම සහ භාවිතයන් ය. විශ්ව සංගීතය පිළිබඳ ඔහු සතු දැනුම ය.  ඒ ප්‍රදීප් අපට හඳුනාගත හැකි එකම කැඩපත ය.  ප්‍රදීප්ගේ සිතාරය මත දිවයන ඔහුගේ හුදකලා ඇඟිලි තුඩු වලින් මතු වන ස්වර  ප්‍රදීප්ගේත් කේමදාසගේත් සංගීත සම්භාෂණයෙන් විකසිත වන කුසුම් ය.  ඒවා සියල්ල අප එකිනෙකාගේ හදවත් සියුම් ලෙස ස්පර්ශ කරන හැඟීම් ය.

කෝ මා පැතූ ඔබෙ ආදරේ
කෝ මා පැතූ

ආවේ එදා මා තනිවී ලොවේහී
නැතිවී ගියා ඒ හැඟුමන්  මෙහී
යළි මා අනාථයි උතුරා ගලායයි
සංවේදනා

පායා පහන් වූ රන් තාරකාවෝ
නැතිවී ගියා ඒ අඳුරේ ගිලී
කවදාද ආයේ පායා දිලෙන්නේ
රන් තාරකා

ගී පද මාලාව: රංජිත් වීරසිංහ
සංගීතය      : ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස
ගැයුම: ටී. එම්.ජයරත්න
චිත්‍රපටය: කේ.ඒ.ඩබ්ලිව්. පොර්රාගේ  “ජනක සහ මංජු”
ප්‍රදීප්ගේ සිතාර් අනුවාදනය මෙතනින් අහන්න

                    
කේමදාසයන් සිනමා සංගීතයේ ගොඩනගන සියුම් රස භාවයන්  ඒ අයුරින්ම සංගිත රසිකයන්ගේ හදවත් සිතාරය ඔස්සේ විනිවිද යන්නේ ඒ සිතාරයේ  තත්වල සිරවුණ ස්වර පවනේ පාවෙන පුළුන් රොදක් සේ ය. ප්‍රදීප් විටෙක කේමදාසයන්ගේ චිත්‍රපට සංගීතයේ ආත්මය වෙඬරු පිඩක් සේ මොළොක් ලෙස සිතාරය ඔස්සේ  මුදාහරින්නේ  කොතරම් අපූර්වත්වයකින්ද? සරල ගීතයකට කේමදායන් සංගීතයෙන් ලබා දුන් ජීව ගුණය ප්‍රදීප්ගේ සිතාරයේ වචන රහිත නාද මාලාව සියුම් ලෙස  කියන්නේ කුමක්ද?  මෙවන් මහාර්ඝ සිතාර් වාදන බොහෝවිට අපට හමුවන්නේ රවී ශංකර්ගේ සිතාරයෙනි. වරෙක ප්‍රදීප් රත්නායකගේ සිතාර් වාදනයක් සජීවිව නැරඹු ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු ඉන්දියානු මහ කොමසාරිස්  නිරූපම් සෙන් මහතා ප්‍රදීප් හැඳින් වූයේ The Ravi Shankar of Sri Lanka යනුවෙනි. ඒ ප්‍රදීප් ගැන ලෝකය දකින හැටි ය.  ප්‍රදීප්ගේ සිතාරය අපට සම කල හැකි වන්නේ රවී ශංකර්ගේ සිතාරයට පමණි.

ප්‍රදීප් වාද්‍ය ශිල්පියෙක් පමණක් නොවේ. සිතාර් වාදනයට ඉලෙක්ට්‍රොනික සංගීතයේ දී  විද්‍යුත්  තාක්ෂණය යොදාගන්නා ආකාරය පිළිබඳ විවිධ අත්හදා බැලීම් පර්යේෂණාත්මකව කර ඇති සංගිත වේදියෙකි. ලෝකයේ ඉහලම පෙළේ  සංගීත වේදින් සමගත් වාද්‍ය ශිල්පීන් සමගත් එකට මුසු වෙමින් සිතාර් වාදනය කර ඇති සංගීත වේදියෙකි. ජෑස් සංගිතය පිළිබඳව ඇමරිකාවේ කොලොම්බියා විශ්ව විද්‍යාලයේ වසර දෙකක් පුරා කරන ලද ඇතැම් පර්යේෂණද සිතාරය වැයීමේදී ඔහු භාවිතයට ගනී.

උත්තර භාරතීය රාගධාරී සංගිතයේ විවිධ ක්‍රමෝපායන් ප්‍රදීප් ගේ සිතාරය ඔස්සේ කේමදාස සංගීත නිර්මාණ සමග මුසුකරමින් කරඇති අත්හදා බැලීම් මේ නිර්මාණ එකතුවේදී රසිකයන්ට විඳ ගැනිමට අවස්ථාව උදාකර දී ඇත. පෙර අපර දෙදිග කුමන සම්ප්‍රදායකදී වුවත් කේමදාසයන් නිර්මාණකරණයේ පෑ පෙළහර සිතාරය වැනි වාද්‍ය භාණ්ඩයක් ජෑස් වැනි සංගිතය ක්‍රමයකට මුසුකරමින් විඳගත හැකි ආකාරය ඔහු අපට කියා දෙයි.

විකසිත පෙම් පොකුරු පියුම්
ඔබේ පයට පොඩිවී ගියාදෙන්
පති කුලයට අද මට පිටුපා යන
මගේ සොඳුරු ළඳුනේ

හිතේ කඳුළු බිඳු රෑ තනි යානේ
ඉහ ඉද්දර හිඳ ඉකි බිඳිනා සඳ
ආදර සැමරුම් ප්‍රේම පුරාණේ
ඔබට විරහ ගිනි නොගෙනේවා

තනකම රජයන පාලු විමානේ
ගොම්මන් කලුවර හඬා වැටෙද්දී
ඔබ දිවි අරණේ රුවන් විජිතයේ
මැණික් පහන් වැට දැල්වේවා....

ගී පද මාලාව: ආචාර්ය අජන්තා රණසිංහ
සංගීතය      : ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස
ගැයුම: ආචාර්ය පණ්ඩිත් අමරදේව
ප්‍රදීප්ගේ සිතාර් අනුවාදනය මෙතනින් අහන්න

                    

සොබාදහම හා මුසු වූ කල්හි සිත් නිවා සනහන සංගිතය දිව ඔසුවකි. එහෙත් අප දෙසවන් පුරුදු වී ඇත්තේ ගීත ඇසිමට‍ය. වාද්‍ය ශිල්පීන්ගේ වාදන සඳහා රසික ප්‍රතිචාර ලැබෙන ප්‍රතිචාර අඩුය. එසේ වීමුත් අද වන විට සංගිතය  සහ වාද්‍ය සංගීතය රෝග නිවාරණ චිකිත්සකයක් ලෙස වෛද්‍යවරු භාවිතා කරති. ප්‍රදීප් රත්නායක වැනි උත්තම ගණයේ ලා සැලකෙන සංගීතවේදියකුගේ මෙවන් නිර්මාණ සමුච්ඡයක් අපේ මනස නිවා සනසන්නේ ඒ නිසා ය. ෴

මූලාශ්‍ර:

ප්‍රදීප් රත්නායක පිලිබඳ තොරතුරු ඔහුගේ වෙබ් අඩවියෙන් සහ Songs of Premasiri Khemadasa on Predeep Ratnayake’s sitar LANDUNE සංගත තැටියෙන්


සටහන: 

2013 වසර පුරාම අස්වැන්න ට ඇවිත් ගිය කියවූ, අදහස් පලකළ ගීත ලබාදුන් විද්‍යුත් තැපැල් මගින් පණිවුඩ එවූ, මා දිරි ගැන් වූ මා ළබැඳි සහෘද සහෘදියන් සියලුම දෙනාට උදාවූ 2014 නව වසර ඔබ සිතන, ඔබ පතන ආකාරයෙන් ඔබේ සිතැඟි අනුවම ඉටුවේවා. වසර පුරාවටම ඔබට නිදුක් නිරෝගී සුවයත් චිර ජීවනයත් උදාවේවා......! ඒ මගේ පැතුමයි. ඒ මගේ සතුටයි.


Monday, 8 July 2013

෴ විස්ලිං නිහාල් 2 වන කොටස පන්සර ගී ෴

                     

                      සිවුරුහන් සංගීතයේ ලාංකේය  රිද්මය

ගුවන් විදුලි වාදක මණ්ඩලයේ බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙස කටයුතු කරන අතර ගායක ගායිකාවන්ට සරල ගී වැඩසටහන් ලැබෙනවා සේම  සංගීත ශිල්පින්ට සිය නිර්මාණ ඉදිරිපත් කිරිමට ලැබෙන වැඩසටහන් එකල ගුවන්විදුලියේ ක්‍රියාත්මක වූ නිසා නිහාල්ටද එවැනි අවස්ථාවක් නැවුම් මිහිර වැඩසටහනෙන් ලැබුණි. එදා තමන් විසින්ම නිර්මාණය කර ගත් බටනලා වාදනයක් ( Flute Solo ) එම වැඩසටහනේ දී ඉදිරිපත් කිරිමට  හැකි විය. ඒ බටනලා වාදනය ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ අසා සිටි සංගීතවේදී සරත් දසනායකයන් ද එවකට නිරන්තරයෙන් ගුවන් විදුලියට ආගිය සංගිත අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු විය. පසු දින ගුවන් විදුලියට පැමිණි සරත් දසනායකයන්  එහිසිටි  සිය මිතුරකු වූ එවකට ගුවන් විදුලියේ සේවය කළ  ස්ටැන්ලි ද අල්විස් ගෙන් පෙර දින ඇසූ බටනලා වාදනය පිළිබඳවත් වාද්‍ය ශිල්පියා පිළිබඳවත් විස්තර විමසා සිටි නිසා ස්ටැන්ලි විසින් නිහාල් සී ජයවර්ධන සරත් දසනායකයන්ට හඳුන්වා දුන්නේ ය.

නිහාල්ගේ මුල්ම සංගිත වැඩසටහන ඇසු සරත් දසනායකයන්ට ඔහුගේ සංගිත භාවිතය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් තිබූ නිසා බාහිර පටිගත කිරිමකට බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙසින් නිහාල් කැඳවූයේ බොරැල්ල බිෂොප් පැලස් හි තිබූ ශබ්දාගාරයට ය. එදා එහි පටිගත කිරිමට නියමිව තිබුණේ විජය රාමනායක නිෂ්පාදනය කරමින් තිබු අමරදේවයන්ගේ “පිපුණු කුසුම“ කැසට් පටයයි. එදා එහිදී පටිගත කළ අමරදේවයන්ගේ “පා වෙනා නිල් වලාවේ“ ගීතයට පළමු වරට බටනලා වාදනය මුසු කළේ නිහාල් විසිනි. එය ඔහුගේ පළමු බාහිර පටිගත කිරීම විය. එදා සරත් දසනායකය් පෙන්වා දුන් මංතලාවේ නිහාල් සරත් දසනායකයන්ගේ අමරණීය ගීතයක් විසිල් කළේ මෙසේ ය.



Sunday, 7 July 2013

෴ විස්ලිං නිහාල් 2 වන කොටස පන්සර ගී ෴



                

                         සිවුරුහන් සංගීතයේ ලාංකේය  රිද්මය 

             විස්ලිං නිහාල් Whistling  Nihal...1 වන කොටස
                              මෙතැනින් කියවන්න
                
 ප්‍රවීන වාද්‍ය ශිල්පී නිහාල් සී ජයවර්ධන හෙවත් විස්ලිං නිහාල් ගැන තැබූ පුර්විකා සටහන මගින් ඔහු පිළිබඳ ව වර්තමාන තොරතුරු දන්නා සහෘදයෙක් වේ නම් එම තොරතුරු එවන ලෙස ඉල්ලීමක් කළෙමි.  එසේ  මවිසින්  කරන ලද ඉල්ලිම අනුව ලද යහපත් ප්‍රතිචාරයන් රැසකි. ඒ  අනුව නිහාල් සී ජයවර්ධන පිළිබඳව නවමු තොරතුරු රැසක් සංගීත ක්ෂේත්‍රය නියෝජනය කරන කලාකරුවන් කිහිප දෙනකු ලබා දෙන ලදි.  විස්ලිං නිහාල් දැන් ලංකාවේ පදිංචි ව සිටින බවට මුලින් ම තොරතුරක් ලබා දුන්නේ ගායන ශිල්පී කීර්ති පැස්කුවල් මහතා විසිනි. ඒ සමග ම ප්‍රවීන වාද්‍ය ශිල්පී සහ සංගීතවේදී රෝහණ ධර්මකීර්ති සොහොයුරා විසින් ද, එම තොරතුර තවදුරටත් තහවුරු කර විස්ලිං නිහාල්  පහසුවෙන් සම්බන්ධ කර ගත හැකි අකාරය ද  දන්වා සිටියේ ය.  ඒ අතර වාරයේ ප්‍රවීන වාද්‍ය ශිල්පී සහ  සංගීතවේදී සුසිල් අමරසිංහයන් නිහාල් සී ජයවර්ධනයන් පිළිබඳව සියලු විස්තර සහ හමුවිය හැකි ආකාරයද කියා දී ඔහුගේ දුරකථන අංකයද මා වෙත ලැබෙන්නට සැළැස්වී ය. රුමාල් ජයමුණි සහෘදයාණන් විසින් විදේශයක සිට නිහාල් සී ජයවර්ධනයන්ගේ ඡායාරූප  ඊ මේල් මගින් එවා තිබුණි. ඒ සියළුම සහෘදයන් මේ සටහන ආරම්භයේදී ම සිහිපත් ක ළ යුතු ම ය.    සියල්ල එසේ යහපත් අන්දමින් සිදුවෙද්දී මේ සංගීතවේදියා දුරකතනය ඔස්සේ සම්බන්ධ කරගැනිමට අවස්ථාව ලැබුණි.  අනතුරුව පසුගිය ගෙවුණ දිනක හමුවන්නට ඇරැයුමක් ලැබුණි.  ඒ ඇරැයුම ඔස්සේ  වසර විස්සකට පසු නැවත ඔහු හමු වූ මොහොත මහත් සතුටක් ගෙන දුන් කාරණයක් විය.  අද අස්වැන්න සටහනින් ඒ දශක දෙකකට එහා අතිතයේ සිට වර්තමානය දක්වා ඔහු පිළිබඳව මගේ මතකය අවදි කරමි.


එදා ඒ අපේ පාසල් සමය යි. එකල අප   සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ පන්තිවල ඉගනුම ලබන සමයේ   ලංකාවේ සංගීත රසිකයන් ගායක ගායිකාවන් තරමට ම  ආදරය කළ වාද්‍ය ශිල්පියෙක් අසූව දශකයේ දී සිටියේ ය. ලංකාවේ කැසට් ව්‍යාපාරය අතිශය ජනප්‍රිය ව පැවති ඒ යුගයේ ගුවන් විදුලියේ නිවේදක තෝරයි, අසන්නන්ගේ ඉල්ලීම් සහ සරල ගී වැඩසටහන් අතරට   නිරන්තරයෙන් එකතු වූ  සංගීතමය විසිල් වාදන එකළ අප සිත් නිබඳ පැහැර ගන්නක් බවට පත්ව  තිබුණි. ඒ වන විටත් ඔහු “විස්ලිං නිහාල් අංක 01“ කැසට් පටය නිකුත් කර ඉමහත් රසික ප්‍රසාදයට පාත්‍රව සිටියේ ය. එකල මනරම් සිවුරුහන් සංගීත රිද්මයෙන් අප හද බැඳගත් මේ වාද්‍ය ශිල්පියාගේ පිංතූරයක් පළ නොවූ  ටැබ්ලොයිඩ් ප්‍රමාණයේ සති අන්ත පුවත්පතක් නොමැති තරම් ය. ඒ තරමටම ඔහු ජනප්‍රිය ශිල්පියකු බවට පත් ව සිටියේ ය. අපේ පාසල් දිවිය හමාර වන විට මේ වාද්‍ය ශිල්පියා සිය දෙවන නිර්මාණ එකතුව වූ “විස්ලිං නිහාල් අංක 02 COW BOYකැසට් පටයද නිකුත්කර තිබුණි.

එදා රජරටින් කොළඹ ජිවිතයට එන විට රැගෙන ආ පොත්පත් කැසට් අතරට විස්ලිං නිහාල්ගේ මේ නිර්මාණ ද්විත්වය ම  මවිසින් රැගෙන විත් තිබුණි. මා නවාතැන් ගෙන සිටි නිවසේ කාමරයේ  සිටි සගයා ද  මේ නිර්මාණ එකතුවට මහත් සේ ලොල් වූ රසිකයකු ව සිටි නිසා ම  මේ අපූර්ව හැකියාවෙන් යුතු සෞන්දර්යවේදියා  හමුවී කතාබහ කිරීමේ නොතිත් ආශාවක් එවකට අප සිතු තුළ පහළවී  තිබුණි.

එකල පළවූ පුවත්පතක තිබූ විස්ලිං නිහාල්ගේ  ලිපිනය ඔස්සේ එක හැන්දෑවක ඔහුගේ නිවස සොයා ගියෙමු. එදා මේ වාද්‍ය ශිල්පියා සමග සුහද ලෙස  සංලාපයක ‍යෙදෙන්නට අප දෙදෙනාට ම  අවස්ථාව ලැබුණි. එය අද මෙන් නොව එකල මෙවන් සොඳුරු කලාකරුවකු හමුවන්නට ලැබිම අප ලද සුවිසල් ජයග්‍රහණයකි. කෙසේ වුවත් එදා ඒ සමුගැනීමෙන් පසු කෙටි කලෙකින් විස්ලිං නිහාල් ද විදේශ ගත වූ බැවින් නැවත කිසි ම දිනෙක ඔහු දකින්නට නො ලැබුණ අතර ඔහු  අප මතකයෙන් ද බහැරව ගියේ ය.


ගතවූ කාලය වසර විස්සකට වඩා වැඩි වුවද ඒ  මතකය හිතෙන් බැහැර නො වූයේ එදා රජරටින් එද්දී ගෙනා කැසට් පට අතර මේ කැසට් පට දෙක සුරැකිව මා සතුව තිබු නිසා ය. ගෙවුණු  කාලයේ දී කැසට් පට භාවිතය ද ඉවතට ගොස් සීඩී තාක්ෂණය පැමිණීමත් සමග මතක එය තැන්පතු අතර  තැබුවා විනා නැවත අසන්නට තරමින් සිත පෙළඹවීමක් සිදු වූයේ නැත.

එසේ වුවත් අස්වැන්න ලියන්නට පටන් ගත් දා පටන් ම අවස්ථා කිපයක දී මේ ගැන සටහනක් තබන්නට සිතුවිලි පහල වුවත් එය දිනෙන් දින කල් ගියේ   වසර විස්සකට වැඩි කලක් සංගීත ක්ෂේත්‍රෙයේ නිහඬ ව සිටින මේ විශිෂ්ඨ වාද්‍ය ශිල්පියා වර්තමානයේ කොහේ සිටි දැයි නොදන්නා නිසාත් ගෙවුණු කාලය තුළ ඔහු පිළිබඳව පුවත්පතක පවා කිසිඳු සඳහනක් නොවූ නිසා ය.

එසේ වුවත් පසුගිය අස්වැන්න සටහන නිහාල් සී ජයවර්ධන  පිළිබඳව පූර්විකාව අනුව වර්තමානයේ ඔහු පිළිබඳ ව කිසියම් හෝ තොරතුරක් ලැබෙනු ඇතැයි දැඩි විශ්වාසයක් ගොඩනැගී තිබුණි. එසේ  ගෙවුණ ද්වී  දශකයේ යට ගිය මතකය අලුත් කරමින් නැවතත් පසුගිය දිනෙක මට හමුවූයේ එදා අප පාසල් සමයේ යෞවනයන් ලෙසින් මහත් සේ ආදරය කළ විස්ලිං නිහාල් ම ය. ඒ සිවුරුහන් නාදය තවමත් අප දෙසවන් විනිවිද  හමා ආවේ දශක දෙකකට එපිට දී විඳිනු ලැබූ ඒ  අපූර්ව සංගීතයේ රිද්මය යි.

එදා රෑ ගුවන් තොටුපොළේ දී මා
වෙන් වී ගියේ සිතකින් නොවේ.

නෑසිය මිතුරන් පැමිණීලා
ආසිරි සුබ පැතුම් පැතුවා
ඔබ නාවෙ ඇයි මිහිරියේ

මේ වන තුරු රහසක් වීලා
මා සිතේ යම් දෙයක් තිබුණා
එය කීමටයි ළතැවුණේ

ගී පද මාලාව : ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්
සංගිතය: ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන
ගැයුම: මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි

එදා රෑ ගුවන් තොටුපොළේ දී ගීතය විස්ලිං නිහාල්ගේ  මියුරු විසිල් වාදනයක් ලෙසින්  මෙතනින් අහන්න.
එදා රෑ by aswanna.blogspot.com

නිහාල් සී ජයවර්ධනයන්ගේ උපන් ගම රාජගිරියේ නාවල ය. ඔහුගේ සීයා ටවර්හෝල් යුගයේ ප්‍රකට නූර්ති ශිල්පියකු වූ රොම්ලස් පෙරේරා මාස්ටර්ගේ නූර්ති කණ්ඩායමේ සාමාජිකයෙකු වූ සෙබස්තියන් පෙරේරා ය. නිහාල්ගේ පියා සංගීතයට එතරම් ඇල්මක් නොදැක්වුව ද මව ආනන්ද සමරකෝන් සූරීන්ගේ දීප්තිමත් ශිෂ්‍යාවක වූවා ය. එවන් පරිසරයක හැදී වැඩුණු නිහාල් ඉගනුම ලැබූයේ කෝට්ටේ ක්‍රිස්තියන් කොලේජ් නමින එවකට හැඳින් වූ   පසුව ශ්‍රී ජයවර්ධන පුර මහා විද්‍යාලය නමින් නම් කළ විද්‍යාලයේ ය.

නිහාල් කුඩා කල පටන්ම ගායනය සහ වාදනය කෙරෙහි උනන්දුවක් දැක්වූව ද පාසැලේ දී බටහිර සංගීත විෂය ඉගැන්වූ ගුරුතුමිය ඒ සංගීත පන්තියට ඇතුළත් කර ගැනිමට මැළි වූ නිසා ඔහු තුළ ඇති වූයේ බලවත් විමතියකි. පෙරදිග සංගීත විෂයක් පාසලේ නොතිබුණ නිසා  හොඳින් ගායනයෙහි දස්කම් දැක්වූවත් විද්‍යාලයේ කටයුතුවලදී ඒවාට සහභාගී විමට ගුරුතුමියගෙන් සහනයක් නොලැබුණි. මේ අතර වාරයේ නිහාල් 5 - 6 ශ්‍රේණිවල ඉගනුම ලැබූ කාලයේ පෙරදිග සංගීතය ඉගැන්විමට  ඒ. ආර්. අමරසිංහ ගුරුතුමා ඒ පාසැලට පත්වීමක් ලැබ පැමිණියේ ය.  අමරසිංහ ගුරුතුමා අන් කිසිවකු නොව සංගීතවේදි සුසිල් අමරසිංහයන්ගේ බාප්පා ය. එවකට සුසිල් අමරසිංහයන් ද  නිහාල්ගේ පන්තියට වඩා එක පන්තියක් ඉහළින් සිටියේ ය.

අමරසිංහ ගුරුතුමා නිහාල්ට හමු වූ මුල් ම සංගිත ගුරුතුමා විය. ඒ ගුරුතුමා යටතේ සිතාරය, එස්රාජ්, යන සංගිත භාණ්ඩ  සමග ගායනයත් ක්‍රමානුකූලව ශිල්පයක් වශයෙන් හැදෑරීමට නිහාල්ට අවස්ථාව උදා විය. එවන් දවසක පාසල් යන එන මග පිටකෝට්ටේ හන්දියේ කඩයක තිබූ බටනලාවක් කෙරෙහි නිහාල්ගේ සිත ඇදී ගියේ නිරායාසයෙනි. එක් දිනෙක  හැමදාම දකින බටනලාව මිල දී ගෙන ගොස් ගෙදරට කීවේ එය දිනුම් අදින ලද ලොතරැයියක ත්‍යාගයක් වශයෙන් ලැබුණ බව යි. කෙසේ නමුත් නිහාල්ට අනෙක් සංගිත භාණ්ඩ සේම බටනලාව වාදනය කරන හැටිද අමරසිංහ ගුරුතුමා හොඳින් කියා දුන්නේ ය. පාසලේ  මෙන් ම පාසල් බාහිර ක්‍රියාකාරකම්වලදී ද  නිහාල් බටනලාවෙන් වැඩි දස්කම් පෙන් වූ නිසා පාසලෙන් සමුගන්නා විට බටනලා වාදනයෙහි මනා දක්ෂයකු ව සිටියේය.

පාසල් දිවිය හමාර කළ ඔහු  1978 දී යුධ හමුදා බටහිර තූර්ය වාදක මණ්ඩලයට බැඳුණි. යුධ හමුදා නිල ඇඳුමත්, හමුදා නීතියත් මහත් කරදරයක් සේ දැනුණ හෙයින්  වසරක් කෙටි කලකින් ඔහු යුද හමුදා තූර්යවාදක මණ්ඩලයට ආයුබෝවන් කීවේ ය.  ඉන් අනතුරුව 1979 දී ගුවන් විදුලි සංස්ථාවේ සහන වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙසින් ගුවන් විදුලියට  එකතු වන්නට ලැබිම මහත් ජයග්‍රහණයක් වූයේ එවකට සංගිතඥයින් සහ ගායක ගායිකාවන් නිතර ගුවන්විදුලියට ආ ගිය නිසා ය. 

ඉතාමත් කෙටි කලෙකින් ගුවන්විදුලි වාදක මණ්ඩලයේ ස්ථිර වාද්‍ය ශිල්පියකු විමට වරම් ලද පසු ඒ.ජේ.කරීම්, ඩයමන්ඩ් පෙරේරා, වැනි එවකට ගුවන්විදුලි වාදක මණ්ඩලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨයින් සමග වැඩ කරන්නට අවස්ථාව උදා විය. ගුවන් විදුලි වාදක මණ්ඩලයේ බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙස කටයුතු කරන අතර ගායක ගායිකාවන්ට සරල ගී වැඩසටහන් ලැබෙනවා සේම  සංගීත ශිල්පින්ට සිය නිර්මාණ ඉදිරිපත් කිරිමට ලැබෙන වැඩසටහන් එකල ගුවන්විදුලියේ ක්‍රියාත්මක වූ නිසා නිහාල්ටද එවැනි අවස්ථාවක් නැවුම් මිහිර වැඩසටහනෙන් ලැබුණි. එදා තමන් විසින්ම නිර්මාණය කර ගත් බටනලා වාදනයක් ( Flute Solo ) එම වැඩසටහනේ දී ඉදිරිපත් කිරිමට  හැකි විය. ඒ බටනලා වාදනය ගුවන්විදුලිය ඔස්සේ අසා සිටි සංගීතවේදී සරත් දසනායකයන් ද එවකට නිරන්තරයෙන් ගුවන් විදුලියට ආගිය සංගිත අධ්‍යක්ෂකවරයෙකු විය. පසු දින ගුවන් විදුලියට පැමිණි සරත් දසනායකයන්  එහිසිටි  සිය මිතුරකු වූ එවකට ගුවන් විදුලියේ සේවය කළ  ස්ටැන්ලි ද අල්විස් ගෙන් පෙර දින ඇසූ බටනලා වාදනය පිළිබඳවත් වාද්‍ය ශිල්පියා පිළිබඳවත් විස්තර විමසා සිටි නිසා ස්ටැන්ලි විසින් නිහාල් සී ජයවර්ධන සරත් දසනායකයන්ට හඳුන්වා දුන්නේ ය.

නිහාල්ගේ මුල්ම සංගිත වැඩසටහන ඇසු සරත් දසනායකයන්ට ඔහුගේ සංගිත භාවිතය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් තිබූ නිසා බාහිර පටිගත කිරිමකට බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙසින් නිහාල් කැඳවූයේ බොරැල්ල බිෂොප් පැලස් හි තිබූ ශබ්දාගාරයට ය. එදා එහි පටිගත කිරිමට නියමිව තිබුණේ විජය රාමනායක නිෂ්පාදනය කරමින් තිබු අමරදේවයන්ගේ “පිපුණු කුසුම“ කැසට් පටයයි. එදා එහිදී පටිගත කළ අමරදේවයන්ගේ “පා වෙනා නිල් වලාවේ“ ගීතයට පළමු වරට බටනලා වාදනය මුසු කළේ නිහාල් විසිනි. එය ඔහුගේ පළමු බාහිර පටිගත කිරීම විය. එදා සරත් දසනායකයන්  පෙන්වා දුන් මංතලාවේ නිහාල් සරත් දසනායකයන්ගේ අමරණීය ගීතයක් විසිල් කළේ මෙසේ ය.

උන්මාද සිතුවම් මැවේ බිඳේ
මීදුම් වලා මැද අතීතයේ
බිඳුණු පෙමින් ගිනිගත් හදවත්
තනිවේවි එක්ටැම්ගේ..

අනන්ත සයුරේ බියකරු දිවි දියඹේ
පාලු හුදකලා සුළඟ පමණි උරුමේ
දැනේ තවම මට මලේ සුවඳ පොද
තනිවේවි එක්ටැම්ගේ

දහසක් මල් මැද එකම මලයි පැතුවේ
එමල කිමද සරදම් කර සැඟව ගියේ
හඬා වැටෙන සිත සදා සරණ මට
තනිවේවි එක්ටැම්ගේ..

ගී පද මාලාව: මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න
සංගීතය: සරත් දසනායක
ගැයුම : විශාරද ගුණදාස කපුගේ

එක්ටැම්ගේ  ගීතය විස්ලිං නිහාල්ගේ  මියුරු විසිල් වාදනයක් ලෙසින්  මෙතනින් අහන්න
උන්මාද සිතුවම් by aswanna.blogspot.com

එදා සරත් දසනායකයන් එසේ විවර කර දුන්  සංගිත මංතලාව ඔස්සේ ස්ටැන්ලි පීරිස්, සරත් ද අල්විස්, ඒ.ජේ.කරීම්, වික්ටර් රත්නායක, රෝහණ වීරසිංහ  ආදී සංගීතවේදීන්ගේ වාද්‍ය වෘන්දයන්හි බටනලාව හිමි වූයේ නිහාල්ට ය. ඒ නිසා ම එච්.ආර්.ජෝතිපාලයන්ගේ ජෝති රාත්‍රිය ප්‍රසංගයේ බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියා ලෙසට ස්ටැන්ලි පීරිස් විසින් තෝරාගත්තේ ද නිහාල් ය. එය ඔහුගේ මතකයේ සුන්දරම කඩඉමකි.  එවන් සුන්දර අත්දැකීමක් ජෝතිපාලයන් සමග එකම වේදිකාවේ වාද්‍ය ශිල්පියකු ලෙසින් කෙසේ විඳින්නට ඇත්දැයි  සිතෙන්නේ මෙවන් මියුරු ගීයක් හිතේ ඇඳෙන විට ය. මේ නිහාල් ජෝතිපාලයන් වෙනුවෙන් හැඬ වූ ඔහුගේ විස්මිත සිවුරුහන් නාදය යි.

පායා ඇයි හිනැහෙන්නේ
නිල් ගුවනේ තරු රාශී
නැතිවී නැතිවී නම් ඇගෙ මුහුණේ
නිල්වන් දෙනෙතේ කාන්තී

ඇගෙ වත මට නොපෙනේ නම්
පුන් සඳ ඇයි හිනැහෙන්නේ
නැති දා ඇගෙ ගී රාවේ
කොවුලනි ඇයි ගී ගැයුවේ
කොවුලනි ඇයි ගී ගැයුවේ
වනයේ පිපි මල් ගොමුවේ
සමනලයිනි ඇයි නැටුවේ
නැතිවී නැතිවී නම් ඇගෙ මුහුණේ
නිල්වන් දෙනෙතේ කාන්තී

ඇග දිමුතු දසන් නොපෙනී
මට මොකටද මුතු පන්තී
ඇගෙ කඳුළැලි නැති විටදී
ඕනෑ නෑ දියමන්තී
ඕනෑ නෑ දියමන්තී
පායා ඇයි හිනැහෙන්නේ

ගී පද මාලාව: ඇලෝයි ගුණවර්ධන
ගැයුම: එච්.ආර්.ජෝතිපාල

පායා ඇයි හිනැහෙන්නේ  ගීතය විස්ලිං නිහාල්ගේ  මියුරු විසිල් වාදනයක් ලෙසින් මෙතනින් අහන්න.
පායා ඇයි by aswanna.blogspot.com

එවැනි පටිගත කිරිම් අතරතුරදී නැගෙන මිහිරි ගී තනු සිවුරුහන් කිරිමට නිහාල් පුරුදු ව සිටි නිසා නුගේගොඩ නෙකෝ ශබ්දාගාරයේ ස්ටැන්ලි පිරීස් චිත්‍රා සෝමපාලයන්ගේ කැසට් පටයක ගිත පටිගත කිරිමට නිහාල් ද සහභාගී කරගෙන තිබුණි. එසේ එදා පටිගත වෙමින් තිබුණේ චිත්‍රා සෝමපාලගේ දුන්හිඳ හැලෙනා ගීතය සහ දඹුලු ගලේ ගීතය යි.  පටිගත කිරිම් අවසානයේ නිහාල් ස්ටැන්ලි පිරීස්ගෙන් දුන්හිඳ හැලෙනා ගීයේ මියුසික් ට්‍රැක් එක ඉල්ලා සිටියේ ය. ස්ටැන්ලි පිරිස් ද දෙවරක් නොසිතා නිහාල්ට ඒ ට්‍රැක් එක ලබා දුන්නේ ය. පටිගත කිරිම් අවසානයේ ස්ටැන්ලි පීරිස් ලබාදුන් ට්‍රැක් එක ඒ ශබ්දාගාරයේ ම දුන්හිඳ හැලෙනා වචන වෙනුවට නිහාල් සම්පූර්ණ ගීතයම විසිල් කළ අතර එය මර්වින් බේන්ස්  විසින් පටිගත කරන ලදි.  කිසිවකු නොසිතූ පරිදි ගීතයට විසිල් වාදනය අපූර්ව රසයක් සමග ආලෝකයක් එකතු කර තිබුණි. ඒ විසිල් වාදනය ස්ටැන්ලි පීරිස්ට ද අසන්නට ලැබුණි. ඔහුද පුදුමයට පත් කළ ඒ විසිල් වාදනය අසා ඒ පටිගත කිරිමට යොදාගෙන තිබූ දඹුලු ගලේ ගීයේ සංගීත ට්‍රැක් එක ද නිහාල් අත තැබීය. නිහාල් එය ද විසිල් කළේ ය. ඒ අයුරින් ගිත දෙකක් මුල් වරට විසිල් වාදන ලෙසින් ඉදිරිපත් කිරිමට නිහාල්ට හැකි විය.

නිහාල් සී ජයවර්ධන මහතා සහ එම මහත්මිය
එසේ පටිගත කළ ගී අනුවාදන  දෙක නිහාල් ඔහු සතුව තබා ගෙන සිටි අතර තුර එක් දිනෙක ගුවන් විදුලි නිවේදක කේ.ඩී.කේ ධර්මවර්ධනයන්ට මේ අනුවාදන දෙක ගැන ලැබුණ තොරතුරක් අනුව නිහාල් ගෙන් ඉල්ලාගෙන අසා තිබුණි. කේ.ඩී.කේ. ඒ මොහොතේ ම කැසට් පටය රැගෙන ගුවන්විදුලියට ගොස් ඔහුගේ එදින ඉදිරිපත් කළ මුල්ම වැඩසටහනෙන් රටට ම ඇසන්නට සැළැස්වී ය.  දින කිපයක් ඉක්ම යන විට ගී අනුවාද දෙක සඳහා ඉමහත් ප්‍රතිචාර ලැබෙන්නට විය. එකල ගුවන් විදුලියේ සිටි ප්‍රවීන නිවේදිකාවක වන චන්ද්‍රා වයමන් මහත්මිය කේ.ඩී.කේ. සමග නිහාල් හමුවූ මොහොතක කේ.ඩී.කේ. අමතා අපි මීට පස්සේ නිහාල්ට “විස්ලිං නිහාල්“ කියමු යැයි කීවා ය. එතැන් පටන් ගුවන් විදුලියේ කවුරුත් අතර නිහාල් ප්‍රසිද්ධ වූයේ “විස්ලිං නිහාල්“ යන නමිනි.

අසූව දශකය අග භාගය අවසානයේ නන්දා මාලනියගේ “පවන“ ප්‍රසංගයේ බටනලා වාද්‍ය ශිල්පියා  ලෙස ද නිහාල් කටයුතු කළේ ය. ඔහු ඊට පෙර “සත්‍යයේ ගීතය“ ප්‍රසංගයේ අවසන් ප්‍රසංගවල වාද්‍ය ශිල්පියෙකු ලෙස කටයුතු කර තිබුණි. ඒ නිසා ම “පවන“ ප්‍රසංගය ආරම්භයේ සිට අවසාන වැඩසටහන තෙක් ම නිහාල් එම ප්‍රසංගයේ සිටියේ ය. ඒ පවන ප්‍රසංගයේ අතර මැද එක මොහොතක නිහාල් “සඳ එළිය ගඟක් වී” ගීතයට බටනලාවත් සමගම සජීවිව විසිල් නාදයක් මුසු කළේ ය. එය ඇය ගැයූ  ගී අතර සුවිශේෂ ගීතයක් බවට ඒ ගීය පත්විය. ( එදාපවන ප්‍රසංගයට ඇය ගැයූ ඒ ගීය මෙතනින් අහන්න) ඒ ආකාරයෙන් සිවුරුහන් හඬින් නාද රටා මැවූ නිහාල් නන්දා මාලනියගේ මියුරුගී කීපයක් ම සිවුරුහන් නදින් හැඩ ගන්වා තිබුණි.  මේ එවන් අවස්ථාවකි.

කුරුටු ගෑ ගී පොතේ - කුරුටු ගී කෑ ගසා
ගිලන් හද පාරවා -  ගෙනේ වද වේදනා

ඔබෙන් පෙරදා උගෙන කවි කම්
ලියූ කවි ගිතිකා
ඔබේ නාමෙන් හැඬූ කඳුළින්
ගයමි මම කිවිඳුනේ

මියුරු කවිවැල් කුරිරු ස්වරයෙන්
ඇසේ රෑ යාමයේ
නොලැබ කිවිඳුන් කුමට කවිකම්
කිවිඳ මට කවි ලොවේ

ගී පද මාලාව: මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න
සංගීතය: ස්ටැන්ලි පීරිස්
ගැයුම: විශාරද නන්දා මාලනී

කුරුටු ගෑ ගී පොතේ ගීතය විස්ලිං නිහාල්ගේ  මියුරු විසිල් වාදනයක් ලෙසින්  මෙතනින් අහන්න.
කෙසේ නමුත් පවන ප්‍රසංගය අවසන් වන විට විස්ලිං නිහාල් නිර්මාණය කළ කැසට් පට දෙකම ඉමහත් රසික ප්‍රසාදයට ලක්ව තිබුණි. එහෙත් නිහාල්ගේ විසිල් නාදයට ගුවන් විදුලියේ තිබූ ආයු කාලය අවසන් වන යුගය එළඹෙමින් තිබුණි. නිහාල්ගේ විසිල් නාදයට  ගුවන්විදුයේ දොරටු වැසුණේ එවකට එහි සභාපති වරයා ලෙස පත්ව ආ වත්මන් සභාපතිවරයාගේ අඥාන ක්‍රියා කලාපයකි. සිවුරුහන් වැනි රස්තියාදු සංගීතයට ගුවන්විදුලියේ ඉඩ නැතැයි කියමින් ඔහු  නිහාල්ගේ සියලු විසිල් ගී තනු  භාවිතයෙන් ඉවතට දැමුවේ ය. ඒ සමග ම අයි.ටී.එන් රූපවාහිනියේ නිහාල් ඉදිරිපත් කර  තිබූ වැඩසටහන් කීපයක් ද අතුරුදහන් ව තිබුණි. නිහාල්ගේ සිත දැඩි කළකිරීමට පත් විය. ඔහු සියලු දේ අතහැර විදෙස් ගතවිමට තීරණය කළේය. ඒ වන විටත් නන්දා මාලනිය සමග යුරෝපා සංචාර කීපයකට සහභාගී වී තිබුණ නිසා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට වීසා ලබා ගැනිමට අපහසු නොවී ය. දෙ වරක් නො සිතා ලද අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජනය ගෙන 1990 වසරේ දී ඔහු ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයට ගියේ ය. එහි දී ද සංගීතයට තිබුණ කැමැත්ත නිසා ම වාද්‍ය ශිල්පියෙකු ලෙසින් කටයුතු කිරිමට අවස්ථාව උදා විය.
දියණිය සමග

වසර කීපයක් එක්සත් ජනපදයේ සිට නැවත ලංකාවට පැමිණ නැවතත් ගුවන් විදුලියට සම්බන්ධ වි වාද්‍ය ශිල්පියෙකු ලෙස කටයුතු කර 2000 වසරේ ගුවන් විදුලියෙන් සහ සංගීත කටයුතු වලින් සම්පූර්ණයෙන් සමුගත්තේ ය.

ගුවන් විදුලියෙන් සහ සංගීත කටයුතුවලින් නිහාල්  සමුගන්නා විට ඇමරිකාවේ සිට රැගෙන ආ ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර සැපයීමේ ව්‍යාපාරයක් ආරම්භ කර තිබූ නිසා ආදායම් අතින් ගැටලුවක් නොවුණත් රාත්‍රී එළිමහන් සංගීත ප්‍රසංගවල නිදි වැරීමට දැක්වූ අකමැත්ත නිසා ම ඒ සියළු සංගිත ශබ්ද උපකරණ සියල්ල විකුණා දමා නිවසේ කලාගාරයක් ඉදි කළේ නිදහසේ ගීතයක් සංගිතයක් විඳීමේ ඉඩ පහසුව සකස් කර ගැනිම පිණිස ය. ගහකොළ සහිත ස්වභාවික පරිසරයක පිහිටි ඒ කලාගාරය මගේ ද සිත පැහැර ගත් තැනක් ම විය. තමන් වටා සිටින සහෘදයන් සමග මසකට වරක් ප්‍රවීන ශිල්පියෙකු කැඳවා ප්‍රසංගයක් පැවැත්වි ම ඔහුගේ සිරිත ය. ඒ අනුව අමරසිරි පීරිස්, බණ්ඩාර අතාවුද සහ ඩී.ඩී.ගුණසේන ආදී ශිල්පීහු මේ වන විට ඒ කලාගාරය ඔවුන්ගේ සංගීතයෙන්, ගායනයෙන් හා වාදනයෙන් වර්ණවත් කර තිබේ. ඒ අන් කිසිවක් නිසා නොව ඔහු තුළ තවම ජිවත් වන සංගීත රසවන්තයා, අදාරණීය වාද්‍ය ශිල්පියා  නිහාල් අතහැර ගොස් නැති බැවිනි. දැන්  ඔහු නිස්කාංසුවේ  ගීත අසන විඳින රසිකයෙකි. හුදකලාව කලාගාරයට වී සිතාරය වයයි.සොබාදහමට මහත් සේ ආදරය කරයි. ඔහුගේ කලාගාරය සහිත නිවහන  ඔහුගේ ව්‍යාපාරය බවට පත්කර ගෙන සිටී. සැබැවින් ම නිහාල් අද ව්‍යාපාරිකයෙකි.

සුළඟ නුඹ වගෙයි - සිත් මල වටා  එතෙයි
මල් සුවඳ හොර හොරෙන් අරන් යන්නට ම හදයි
වැස්ස නුඹ වගෙයි - සිත් මලට ඇද වැටෙයි
මලේ පාට නො සේදීම පුදුමයක් තමයි

සිත හැඳිනුවෙත් නුඹයි
පසුපසම එළව එළවා විත් සැනසුවෙත් නුඹයි
නුඹ මගේ සිත අරන් ගියා පුදුමයක් නොවෙයි
සිත තනි කලෙත් නුඹයි
මගෙ සිතේ සියුම් තැන් සොය සොය රිදෙව්වෙත් නුඹයි
ඒත් නුඹෙන් සිත නොමිදෙයි පුදුමයක් තමයි

ගී පද මාලාව: යමුනා මාලනී පෙරේරා
සංගිතය: විශාරද ගුණදාස කපුගේ
ගැයුම : කරුණාරත්න දිවුල්ගනේ

සුළඟ නුඹ වගෙයි  ගීතය විස්ලිං නිහාල්ගේ  මියුරු විසිල් වාදනයක් ලෙසින් මෙතනින් අහන්න.
සුළඟ නුඹ වගෙයි by aswanna.blogspot.com

නිහාල් සී ජයවර්ධනයන් සංගීතමය ආකෘතියක දී සිවුරුහන් නාදය භාවිතා කළේ ඉතාමත් නිර්මාණශීලිව ය. විවිධ භාෂාවලින් ගැයුණු ගීත ඒ ගීතයේ රසයට, ස්වර පන්තිවලට හානි නො වන අයුරින් සිය සිවුරුහන් සංගීත නාදය, ඒ  නාදයේ රස ජනනය වන අයුරින් නිර්මාණාත්මක ආකෘතියකට  හසුකරගෙන තිබුණි. සැබැවින් ම එවැන්නක් කළ හැක්කේ ශිල්පීය නිපුණත්වය සහ දක්ෂතාවයෙන් හෙබි නිර්මාණකරුවකුට පමණි.

60 -70 දශකයන්හි  මුල් වරට බටහිර සිනමාවෙන් සහ බටහිර ගීතවලින් ඇසුණු සිවුරුහන් සංගීත රාවය 70 දශකයේ හින්දි සිනමාවට ද පැමිණ තිබුණි.  ඒ නිසා 70 දශකයේ හින්දි සිනමාවේ බොහෝ සිනමා කෘතිවල ඇතුළත් වූ ගීතවලට ඒ  සිවුරුහන් නාදය ඇතුළත්ව තිබිම තුළින් පිළිබිඹු වන්නේ  මෙවැනි සංගීතමය නාදයක  ප්‍රබලත්වය සහ එයින් ඒ කෘතියට ලැබෙන සහ  ලබාගත හැකි ආලෝකය  පිළිබඳ ව අතීතයේ පටන් ම දැනුමක් සහ අවබෝධයක් එදා ප්‍රායෝගික සිද්ධාන්තයක් ලෙසින් ඒ සංගීතවේදින්ට තිබූ බවයි.

ඒ අතරින් මගේ මතකයට නැගෙන්නේ 1975 දී තිරගත වූ රමණීය හින්දි චිත්‍රපටයක් වූ ජූලී (Romantic – Hindi ) චිත්‍රපටය යි. (This film is most suitable for adults ) 1975  වසරේ ෆිල්ම් ෆෙයාර් සම්මාන උළෙලේ හොඳම නිළිය සහ හොඳම සංගීතය ඇතුළු සම්මාන ගණනාවකට හිමිකම් කියූ ජූලී චිත්‍රපටයේ ලක්ෂ්මී නාරයන් සහ වික්‍රම්ගේ රංගනය සිනමා ලෝලීන්ගේ සදාකාලික රංගන මතකයන් අතරට එකතු කරන්නට රාජේෂ් රෝෂන්ගේ සංගීතයට කිෂෝර් කුමාර් සහ ලතා මංගේෂ්කාර් ගැයූ Bhool Gaya Sab Kuch ගීතයට හැකි විය. එදා සිට අද වනතුරු  ඒ ගිතය සදාකාලික ප්‍රේම ගීයක් බවට පත් වන්නේ  එහි අති මධුර ගායනයත් සංගීතයත් නිසා ය. ඒ මතකය අවදි කරගන්න මෙතැනින් ජූලි චිත්‍රපටයේ ඒ මියුරු ගීතමය දසුන මොහොතක් බලන්න.



 
එදා “Julie” චිත්‍රපටයෙන්   හින්දි සිනමාවේ අමරණිය ගීතයක් බවට   පත් වූ  කිෂෝර් කුමාර් සහ ලතා මංගේෂ්කාර් ගැයූ Bhool Gaya Sab Kuch ගීතය නිහාල් සී ජයවර්ධනයන් හින්දි ගීතයට නො දෙවෙනි වන ලෙසින් සිය සිවුරුහන්  සංගීතයට මුසු කළ අයුරු තවමත් ඔහුගේ රසිකයන්ගේ මතකයෙන් බැහැර නො ගොස් ඇතැයි මට සිතේ.  එදා රස මැවූ ඒ Bhool Gaya Sab Kuch ගීයේ සිවුරුහන් නාදය මොහොතකට නැවතී මෙතැනින් අසන්නට ඔබට ද ඇරැයුම් කරමි. 


ජූලී by aswanna.blogspot.com

නිහාල් සී ජයවර්ධනයන් සරල ශාස්ත්‍රීය මෙන් ම ජනප්‍රිය සංගීතයේ හැඩතල ද හඳුනා ගෙන පෙර අපර දෙදිග ගුරු කුලයට අයත් සංගීතයේ රස රංජනනය කරමින් අත්දැකීම් බහුල සංගීත වේදියෙකු ලෙසත් කලාකරුවක් ලෙසත් සිය ආත්මීය පාර්ශවය රසික සහෘදයන් වෙනුවෙන් විවර කරමින්  නාද රසයෙන් පිරවූ  සුවිශේෂ වාද්‍ය ශිල්පියෙකි. අපට නිතර ඇසෙන විසිල් නාදයේ ( Sweet Tone) සහ   ( Deep Tone) අතර වෙන ඔහු මනාසේ වටහාගෙන සංගීතයේ නියැලුන වාද්‍ය ශිල්පියෙකි. එහිදී  නිහාල් නියෝජනය කළේ සිවුරුහන් නාදයේ  ( Deep Tone) නාදයයි. ඒ නිසා ම ශිල්පීයත්වයේ නිපුණත්වයත්, පරිණත බවත් සපුරා සිටි ඔහුට සංගීතයේ රස සංවේදනා පිළිබඳ මනා වැටහීමක් සහ අවබෝධයක් තිබුණි.  ඔහු එදා මියුරු සරයෙන් විසිල් වාදනය කළේ ඒ රස සංවේදනාවන් එලෙස ම රඳවා තබා ගනිමිනි.

 ඕනෑම ගීතයක් හෝ සංගීත ඛණ්ඩයක්   ( Sweet Tone) ආකාරයෙන් සංගීතය උගත් හෝ නූගත් ඕනැම කෙනෙකුට විසිල් වාදනයක් ලෙසින්  කළ හැකි ය. එහෙත් එහි ( Deep Tone) කොටස අනුගමනය කරන්නෙකුට සංගීතයේ ඇති පරිණත බව, හඬ පාලනය සහ විස්තාරණය කිරීමේ ප්‍රමාණය පිළිබඳව මනා දැනුමක් තිබිය යුතුම ය. ඒ දැනුම සහ අවබෝධය නිහාල්ට තිබුණි. ඔහු භාවිතා කළේ ඒ මියුරු සිවුරුහන් නාදය යි. ඒ නිසා අදටත් ශිෂ්ඨ සම්පන්න  සමාජය විසින් බැර කරන්නා වූ සංගීතමය නාදයක් වූ සිවුරුහන් නාදය 80 සහ 90 දශකවල එක්තරා යුගයක දී  සංගීතයේ සුවිශේෂ රිද්මයක්  බවට පත් කළේ විස්ලිං නිහාල් හෙවත් නිහාල් සී ජයවර්ධන නම් වූ මේ වාද්‍ය ශිල්පියා බව කිව හැකිය.෴

විශේෂ ස්තූතිය:

ගායන ශිල්පී කීර්ති පැස්කුවල් මහතාට
සංගීතවේදී රෝහණ ධර්මකීර්ති සහ සුසිල් අමරසිංහයන්ට
රුමාල් ජයමුණි සහෘදයාණන්ට
නිහාල් සී ජයවර්ධනයන් සහ එම මහත්මියට සහ
දුල්මිණි ජයවර්ධන මහත්මියට







Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...